Scope

“Verpakkingen betreffen alle producten, vervaardigd uit materiaal van welke aard ook, die kunnen worden gebruikt voor het insluiten, beschermen/conserveren, verladen, afleveren en aanbieden van goederen, van grondstoffen tot afgewerkte te gebruiken/consumeren producten, over het gehele traject van producent tot gebruiker of consument”. Flexibele kunststoffen vervullen in toenemende mate deze functie, ondanks het feit dat de papierlobby het hernieuwbare/groene karakter van papiergrondstoffen benadrukt. Overigens weten insiders heel goed dat het hoge energieverbruik bij de papier- en kartonproductie juist de zwakke plek in het groene/duurzame imago is. Volgens Bobst (fabrikant van vouwkartonmachines) ligt de aantrekkingskracht van respectievelijk glas-, plastic-, blik- en kartonverpakkingen voor consumenten vervat in de verhouding 1:3:4:8. Een voorbeeld van ‘preken voor eigen parochie’ met cijfers van het onbekende Hongaarse ‘Karmasin Institute’.

Vouwkartonnagemarkt

Juichende cijfers over de vouwkartonnagemarkt kwamen er in juni 2011 van Pira International; een instituut dat nooit wordt ‘afgerekend’ maar wel het verleden naar vijf jaar toekomst extrapoleert. Pira beweert dat tussen 2010 en 2016 de vouwkarton-verpakkingsmarkt 7,9% zal groeien in de BRIC-landen Brazilië, Rusland, India en China. Dit zijn landen waarvan de export stijgt. Het volume van de Amerikaanse en Europese vouwkarton-verpakkingsmarkten zou de afgelopen vijf jaar met 45% zijn gestegen. Het Amerikaans Paperboard Packaging Council (PPC) stelt echter dat de vouwkartonindustrie tot eind 2011 zal lijden onder de beperkte consumentenbestedingen. Misschien dat er 2012-2014 licht aan de horizon verschijnt. Naast segmenten die het minder doen zijn er ook segmenten die het beter doen zoals farmacie, verpakkingen voor gemak levensmiddelen en alle verpakkingen voor producten die verband houden met bevolkingsvergrijzing. Bij West-Europese verpakkingsdrukkers heerst het gevoel dat de door fabrikanten aangehaalde positieve ontwikkelingen voor de wereldverpakkingsmarkt (425 miljard euro met 39% voor papier en vouwkarton), zijn toe te schrijven aan de consumptietoename in deAziatische en Zuid-Amerikaanse markten en niet in onze regio’s.

De West-Europese vouwkartonmarkt wordt beheerst door grote internationale spelers. Voorbeelden van dergelijke bedrijven zijn: Van Genechten Packaging Turnhout (€ 300 miljoen omzet, 1.600 medewerkers, 700 machines in 6 Europese landen), Nampak (€ 750 miljoen omzet alleen al in papier, karton en flexibele verpakkingen. Totale groep circa 15.000 medewerkers), Chesapeake Packaging Systems (US$ 950 miljoen omzet, 5.000 medewerkers in 12 landen) en Smurfit Kappa (6,5 miljard Euro omzet, 38.000 medewerkers in 30 landen). Allemaal grote spelers die de mooie drukoplages opeisen. De belangrijkste en grootste Europese vouwkartonnage-productiemarkt is Duitsland met 170 bedrijven en 12.000 medewerkers met in totaal € 1,65 miljard omzet. De kleinste vouwkartonmarkt is België. Het aantal vouwkartonnage-producenten in Nederland dunt langzaam uit door consolidaties of omdat ze uit de markt verdwijnen; er blijven er nog ongeveer 25 over. De reële markt biedt dus geen ‘rozengeur en maneschijn’ perspectieven voor vouwdozendrukkers. Waarom dan toch die stimuli van persenfabrikanten?

Reactiepatroon offsetpersenfabrikanten

Offsetpersen- en machinefabrikanten hebben te lang de realiteit van de markt ontkend. In 2000 ontbrandde de strijd tussen digitaaldruk en offsetdruk. Toen ook de oplages voor vellenpersen daalden en ‘on demand’ een bekend begrip werd bij drukwerkinkopers, zochten persenbouwers alternatieven in vergaande automatisering voor het verkorten van de inrichttijden, verlagen van de inschiet en het aantal mensen aan de pers. Dat leidde tot een verheviging van de concurrentiestrijd. Persenfabrikanten voedden die en lanceerden ‘plus-uitvoeringen’ voor de hooggeautomatiseerde persen. Inlijnveredeling met extra druktorens, coldfoil, pregen en stansen, verwerking van onverwachte substraten en koketteren met RFID, het leverde allemaal vele pagina’s in vakbladen en gesprekken op forumbijeenkomsten op. De praktijk is meestal zo dat merkeigenaars fraaiere en goedkopere verpakkingen krijgen zonder dat die innovaties de verpakkingsdrukkers grotere marktaandelen bezorgen. Achteraf blijkt dat direct of indirect al die productverbeteringen/verfraaiingen aan de merkeigenaars zijn opgedrongen. Ze vroegen er niet naar, maar nu zien ze hun kans schoon om ‘mooie prijzen’ voor mooie verpakkingen te bedingen. Ze worden daarbij een handje geholpen door de nieuwe aanbieders van verpakkingsdrukwerk uit Midden-/Oost-Europa, Turkije en China, die met vergelijkbare apparatuur produceren.

Iedereen heeft wel een mening hoe de problemen in de sector van de grafische communicatie zijn ontstaan. Maar afgezet tegen het concurrentiekrachtenmodel van Porter (vijfkrachtenmodel) hollen nieuwe toetreders tot de markt (laserprint) en de bedreiging van substituutproducten (Internet) het meest de traditioneel gedrukte communicatie uit. Voor de verpakkingsdrukmarkt zijn er ook nieuwe toetreders, zoals de digitale etikettendruk en de substraten voor kunststofverpakkingen. De financiële crisis heeft die bedreigingen geïntensifieerd. Specialisten bij grote persenfabrikanten hebben te laat en te weinig oog gehad voor deze bedreigingen en reageerden met klassieke reflexen zoals het verlengen van de levenscyclus van drukpersen. Vooral aan dat laatste danken we de vele configuratiemogelijkheden van persen, formaatvarianten, snelheids- en automatiseringssprongen van steeds duurdere offsetpersen.

Albe De Coker en Vekopak

De vermoedelijke rollendiscrepantie – het feit dat een commerciële drukkerij niet zomaar vouwdozenproducent kan worden en omgekeerd evenmin - toetsten we aan de praktijk. We gingen te rade bij twee directeureigenaren van gerenommeerde offsetbedrijven met de vraag of instappen in de verpakkingsdrukwerkmarkt van vouwkarton een mythe of een buitenkans is: Eric De Coker van het 134-jarige Albe De Coker in Antwerpen en Michel van Kuringe van het 20-jarige Vekopak in Tilburg. Albe De Coker is een toonaangevende commerciële drukkerij met 115 medewerkers en 25 miljoen euro omzet. Drie state-of-the-art 70/100 KBA SPC offsetpersen (5/5, 4/4 en 5+lak) produceren er volcontinu. Vekopak is een kleine tot middelgrote producent van vouwkartonverpakkingen met 45 medewerkers. Daar produceren twee state-of-the-art 50/70 Heidelberg CD-persen (4/0 + lak en 6/0 + dubbellak) in tweeploegendienst.

We vroegen om Albe De Coker’s mening omdat deze zeer ervaren commerciële drukker goede redenen kon hebben om al dan niet in vouwkartonverpakkingen te stappen. Saillant daarbij is dat Albe De Coker beschikt over een 70/100 Iberica stansmachine en eenzelfde formaat lamineermachine. Een ontluikende vouwdozenambitie zou dus niet onmogelijk zijn. Maar er staat ook een op papier georiënteerde snijstraat met gerobotiseerde vellengelijkschudmachine en nog andere afwerkingsapparatuur voor commercieel vellendrukwerk. Een hybride positionering?

Vekopak’s mening werd gevraagd omdat Van Kuringe duidelijk kan maken waarom het voor commerciële drukkers niet verstandig zou zijn om professioneel vouwkartondozen te gaan produceren. Markant is zijn uitspraak dat Vekopak er omgekeerd niet aan denkt om brochures of briefpapier te gaan drukken: “Dat kunnen we niet eens!” Uit Vekopak’s machineconfiguratie blijkt ook hun specialisatie. De vouwkartondozenproductie loopt over twee middenformaat Heidelbergers, drie stansmachines en zes vouwdozenplakmachines plus periferie; een totaalconfiguratie die onder één dak moet staan. Daarmee realiseert Vekopak negen miljoen euro omzet. Qua investeringen is de verhouding tussen drukken en afwerken van vouwdozen ongeveer fifty-fifty. Van Kuringe sluit uit dat commerciële drukkers zonder vergelijkbare configuratieverhouding ook maar iets zouden kunnen betekenen in de vouwkarton-verpakkingsmarkt. “Stansen en plakken moet je echt zelf in eigen huis doen. Daarin ligt een stuk van je competentie.” Ter illustratie toont hij een plano vouwdoos waarin op de hoek een venster komt. “Deze verpakking ontwikkelen we zelf; dooswand en kunststofvenster worden apart gestanst en in heel precies register op onze vensterplakmachine geplakt. Liggen de rillijnen van venster- en doosmateriaal niet in één lijn, dan kan de doos niet eens worden verwerkt. Je moet voor dit métier echt een heleboel knowhow bezitten om succesvol te worden.”

Toegevoegde waarde bij Albe De Coker

De instap in verpakkingsdrukwerk zou kunnen ingegeven zijn door de drijfveer om voldoende machinebezetting te creëren. Albe De Coker en Vekopak leveren - om hun machinepark gevuld te krijgen - dagelijks in precies dezelfde verhouding verkoopinspanningen ten aanzien van hun gerealiseerde omzetten. Beide bedrijven focussen met hun commerciële activiteiten en inspanningen op de rendabilistatie van hun zwaarstwegende productiemiddelen. Albe De Coker legt de lat voor haar vellenpersen op 120 % bezetting en besteedt uit wat niet zelf kan worden geproduceerd. “Ons hele team is daar van ’s morgens vroeg tot ’s avonds laat hard mee bezig en concentreert zich op commercieel drukwerk met korte doorlooptijden. Ons supersnelle persenpark komt het beste tot z’n recht voor de productie van kleine oplages van meerdere katernen. Qua uitrusting zorgen we ervoor dat wanneer normaal wordt gerekend, niemand tegen ons op kan. Nee, we gaan niet voor een Internetdrukker-status met kale service. Onze 25% indirecte medewerkers vragen om de toegevoegde waarde die ook door de klant is gewild. Competenties die we kunnen aanrekenen. We verzorgen bijvoorbeeld allerlei aanvullend drukwerk voor klanten met multimediale campagnes. Ook al hebben wij stansen, lamineren en digitaal fullcolour in huis, het is een onderdeel van ons totale servicepakket waarmee we ons doel van commerciële drukkerij nastreven. Vraag dus niet aan mensen die zich op deze specialiteit concentreren om tussendoor ook nog vouwdozen te produceren. Nog los van de vraag of je de gepaste softwareoplossingen voor zoiets in huis hebt.” Eric De Coker gaat zelfs zover te stellen dat vouwcartonnage zulke specifieke kennis van de markt en de productieverwerking vereist, dat hij er nooit vanuit het huidige bedrijf zou aan beginnen. “Wil je iets betekenen in die markt, dan moet je eerst je kennisachterstand op het vlak van vouwkartonnage goedmaken. Binnen de eigen organsisatie aanleren duurt veel te lang en is te risicovol. Het kost te veel geld vooraleer je zelf iets kan produceren wat door gespecialiseerde producenten van vouwkartonverpakkingen dagelijks op concurrentiële wijze wordt uitgevoerd. Als ik met professionele vouwkartonnage zou willen aanvangen, dan is de beste optie om een kartonnagebedrijf over te nemen. Voor verpakkingen in digitaaldruk geldt hetzelfde; dat kunnen we niet zomaar als een extra activiteit gaan omarmen. Dat zou al een onderdeel van een totaal servicepakket in vouwkartonverpakkingen moeten zijn.

Toegevoegde waarde bij Vekopak

Wat een kleine tot middelgrote producent van vouwkartonnageverpakkingen kansrijk maakt zien we aan Vekopak’s producten, machinepark en manier van werken. Van Kuringe licht toe: “Met ons team, onze knowhow, creativiteit en reactiesnelheid van onze kleine tot middelgrote verpakkingsdrukkerij liggen we juist goed in de regionale verpakkingsmarkt van vouwkarton die door grote aanbieders niet attractief genoeg wordt gevonden en waarop aanbieders uit Oost-Europa niet terecht kunnen. Wij zijn juist heel goed in kleine series; al vanaf 5.000 doosjes”. Bij de modellenkast valt al gauw het begrip ‘maatwerk’. “Wij bieden de verpakkingsoplossing zoals de klant die voor ogen heeft. Vaak komen we met de te verpakken spullen terug van de klant en gaan we dummy’s uitdenken en maken die de klant zouden kunnen bevallen. Onze klant is meestal de fabrikant zelf; ons succes begint met dat goede model waar de klant in terugziet wat zijn bedoeling was.” Met een keur aan voorbeelden onderstreept Van Kuringe Vekopak’s specifieke vouwkartonnage-competenties; onder andere geschenkverpakkingen voor kleine bierbrouwerijen. Op de vraag of Vekopak Heidelberg’s FoilStar koudfoliedruk speciaal voor verruiming van zijn markt aanschafte, reageert Van Kuringe ontkennend: “Nee, we creëren er geen nieuwe markt mee, maar als specialist kunnen we nu meer bieden. Dus uitdieping van het bestaande segment. Bijvoorbeeld deze sigarenfabrikant brengt een goudkleurige metallic blikverpakking op de markt en wilde er een zogenaamde slofverpakking omheen. Het moest wel in dezelfde metallic goudkleur als de blikjes die erin komen te zitten. Dat werkten we uit in vouwkarton en zie het resultaat: 1:1, zilverkleurige koudfoliedruk op vouwkarton en met cmyk-beeld er zodanig over gedrukt dat er een prachtige metallic goudkleur ontstaat. En dan nog krasvast afwerken en voorkomen dat de koudfolie breekt op de rillijnen.” Het is een goed voorbeeld van hoe vakmanschap en beschikbare technieken in Vekopak’s regionale b2b-markt (met belangrijke tabak- en dranksegmenten) renderen wanneer ze oplossingen brengen voor de klanten. Opvallend is Vekopak’s toepassing van transparant kunststofplaatmateriaal; alsof het eveneens vouwkarton is; ook gestanst, gerild en geplakt waar nodig. Van Kuringe hoeft verder niets meer uit te leggen, … ook al heb je de juiste apparatuur in huis, het zijn toch de mensen die de oplossingen bedenken. Zij bezitten een schat aan ervaring en verruimen de de mogelijkheden van de vouwkartonverpakking met nieuwe materialen en combinaties. “Zelf blijven we natuurlijk verantwoordelijk voor de juiste toepassing van wet- en regelgeving waaronder onze verpakkingen vallen. ‘Non migration’ en ‘traceability’ zijn verpakkingsbegrippen waarbij klanten volledig vertrouwen op onze deskundigheid. Tja, afbreukrisicobeheersing van vouwkartonverpakkingen is een vast onderdeel van onze competentie.” Als we Van Kuringe de beginvraag nog eens voorleggen schudt hij ontkennend zijn hoofd “Ik zou tegen commerciële drukkers willen zeggen: lijf doen waar je goed in bent. S choenmaker blijf bij je leest.”

Conclusie

Dat vouwkarton-verpakkingsfabricage een buitenkans zou zijn voor commerciële drukkerijen is dus een mythe en beslist geen buitenkans. Verantwoord inlopen kan uitsluitend via bedrijfsovername; zoals Antilope in Lier bijvoorbeeld met de overname van het in vouwkartonnage gespecialiseerde Darco. Competente stakeholders met gelijke personeelsverhoudingen bevestigen vanuit aparte invalshoeken dat, los van de juiste machineconfiguratie, de stap naar eventueel succes in de hoofden en handen van de juiste mensen zit en dat het zich eventueel naar binnen wurmen in de vouwkartonnagemarkt onbetaalbare risico’s met zich meebrengt. Immers: grote vouwdozenoplagen worden in die markt opgeëist door gespecialiseerde groepsbedrijven die zich niets laten afnemen. En voor de kleinere en fijnere vouwdozenoplagen domineren de segmentspecialisten. Commerciële offsetdrukkerijen worden door persenfabrikanten (analoog en digitaal) op het verkeerde been gezet in het aanprijzen van de kansen op de vouwdozen-verpakkingsmarkt.